Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq sheńberi keńeıe tústi

Keshe Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev Reseı astanasy Máskeýge resmı saparmen keldi. Onda Elbasy TMD-ǵa múshe elder Memleket bas­shylary keńesiniń beıres­mı sammıtine, sondaı-aq Joǵary Eýrazııalyq eko­no­mıkalyq keńestiń memleket basshylary deńgeıindegi otyrysyna qatysty. Al erteń Uly Otan soǵysyndaǵy Je­ńis­tiń 70 jyldyǵyna arnal­ǵan áskerı sherýge qaty­sady.

TMD-ǵa múshe elder Mem­le­ket basshylary keńesine bıyl Qazaqstan tóraǵalyq etip otyr­ǵany belgili. Osyǵan oraı resmı kezdesý aldaǵy qazanda bizdiń elde ótedi. Sondyqtan keshegi kezdesý beıresmı dep ataldy.  Sammıtke TMD Memleket basshylary túgel jı­nalǵan joq. Oǵan Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev, Reseı Federasııasynyń Pre­zı­denti Vladımır Pýtın, Bela­rýs Prezıdenti Aleksandr Lýka­shenko, Qyrǵyz Respýblıkasynyń Prezıdenti Almazbek Atambaev, О́zbekstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Islam Karımov, Tájik­stan Respýblıkasynyń Prezıdenti Emomalı Rahmon, sondaı-aq TMD Atqarý komı­te­tiniń tóraǵasy – TMD atqarýshy hatshysy Sergeı Lebedev qatysty.

Jıyndy bastaǵan Reseı Prezıdenti V.Pýtın áriptesterine kelgenderi úshin alǵysyn aıtyp, barsha TMD halqyna Jeńistiń 70 jyldyq merekesine oraı quttyqtaýyn joldady. Osy rette ol 2014 jyldyń aqpanynda TMD-ǵa múshe memleketter basshylary tarapynan maquldanǵan Jeńistiń 70 jyldyǵyna daıyndalý jáne ony merekeleý josparyn iske asyrý boıynsha aýqymdy birlesken jumystar atqarylǵanyn atap ótti. Otan úshin otqa túsken ardagerlerimizdi ardaqtaý bul merekemen ǵana shektelip qalmaýy kerektigine toqtalyp, Uly Jeńistiń barshamyzǵa úlken tarıhı mańyzy bar ekendigin alǵa tartty. Qysqasha alǵysózden keıin Reseı Prezıdenti budan ári sóz tizginin TMD-ǵa múshe elder Memleket basshylary keńesiniń is júzindegi tóraǵasy Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevqa usyndy.

Elbasy laýazymyna qaıta saı­lanǵanynan bergi bul Nur­sultan Nazarbaevtyń alǵashqy resmı sapary. Osyǵan oraı V.Pýtın sóz reti kelgende Qazaqstan Pre­zıdentin saılaýdaǵy jeńisimen quttyqtap ótýdi de umytpady. Nursultan Nazarbaev óz kezeginde bul jolǵy kezdesý ardagerler men tyl eńbekkerlerine kórsetilgen qurmet ekenin atap ótti.

– Qasiretti soǵys jyldaryn­da bizdiń halyqtarymyz na­sıstik qaterge qarsy birtutas bolyp jumyldy. Soǵystyń negiz­gi aýyrtpalyǵy naq osy bizdiń elderimizge tústi. Bizdiń áke­lerimiz ben atalarymyz jeńdi. Eger olar jeńbegende saıasat pen ekonomıka qandaı baǵytta damıtyny, bizdiń halyqtarymyz qazir qaıda bolatyny belgisiz edi. Basshylary osynda otyrǵan barlyq elder sekildi Qazaqstan da Uly Jeńiske zor úles qosty.

Sol kezeńdegi halqymyzdyń 20 paıyzǵa jýyǵy – bir jarym mıllıon adam maıdanǵa attandy, sonyń jartysy ǵana oraldy. 500-den astam adam Keńes Odaǵynyń Batyry ataǵyna ıe boldy. О́zge eldermen qatar Qazaqstan da qarýly kúshterdiń senimdi tylyna aınaldy. Bul jeńis barshamyz úshin – ardagerlerge de, jastarǵa da mańyzdy, – dedi Qazaqstan Pre­zı­denti.

Memleket basshysy sondaı-aq, qazirgi kezde jekelegen saıasatkerler men memleketterdiń soǵys qorytyndysyn tarıhı derekterdi burmalaý arqyly qaıta qaraýǵa umtylysy baıqalyp otyrǵanyna toqtaldy.

«О́kinishtisi, sońǵy ýaqytta keıbir saıasatkerler men mem­le­ket­terdiń Uly Otan soǵysy­nyń qorytyndysyna tekserý júrgizgisi kelip, tarıhı fak­tilerden aýytqyp, burmalaýy baıqalady. Menińshe, bizdiń bári­miz úshin mundaı áreket eshkim­ge abyroı ákelmeıdi. Biz Jeńis týraly aqıqatty birlesip saqtaýǵa, bolashaqta osyndaı qasiretti boldyrmas úshin kelesi urpaqqa aıtyp jetkizýge tıispiz. Búginde biz ótken tarıhtan barlyǵy sabaq almaǵanyn kórip otyrmyz, ótkenniń qatelikteri qaıtalanyp jatyr. Biz kúrdeli kezeńde turmyz, turaqsyzdyq oshaqtary ulǵaıyp keledi, jańa shıelenister týyndaýda. Máseleni dıplomatııalyq jolmen emes, kúshpen sheshýge den qoıylýda, bul óte qaterli, – dedi Nursultan Nazarbaev.

Qazaqstan Prezıdenti budan ári qazirgi zamannyń eleýli syn-qateri aýqymy jahandyq sıpat alǵan halyqaralyq terrorızm bolyp otyrǵanyna nazar aýdardy.

– Qaýip-qater kóptegen mem­leketterdiń ishki saıası turaq­tylyǵy men beıbit damýyna tónip tur. Mundaı jaýyzdyqqa tek jumylǵan kúsh-jiger arqyly ǵana qarsy tura alamyz. Qazirgi kezde TMD aıasynda terrorızmge qarsy árekettiń uıymdasqan keshendi júıesi quryldy. Osyǵan baılanysty bizderge qalyptastyrǵan Dostastyq tetikteriniń tıimdiligin arttyrý qajettiligi týyndaıdy, – dedi Memleket basshysy.

Sóziniń qorytyndysynda Nursultan Nazarbaev barshany aldaǵy merekemen quttyqtady.

– Barlyq qazaqstandyqtar sııaqty men úshin de Uly Otan soǵysyndaǵy jeńis árdaıym qaharmandyqtyń jáne bizdiń halyqtarymyzdyń birliginiń sımvoly bolyp qala beredi. Sol jyldary kórsetilgen batyrlyq pen erlik, janqııarlyq pen Otanǵa degen súıispenshilik áskerı-patrıottyq tárbıeniń irgeli negizi bolyp sanalady, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Sammıtte odan ári prezıdentter kezek-kezek sóz alyp Dos­tastyqqa qatysýshy mem­le­ketterdiń ózara is-qımylyna baılanysty negizgi máselelerdi talqylady. Bul Uly Otan so­ǵysyndaǵy Jeńistiń 70 jyl­dyǵyn toılaý aldyndaǵy jıyn bolǵandyqtan, Memleketter basshylary talqylaǵan máselelerdiń negizgisi Uly Otan soǵysy tó­ńi­regindegi áńgimelerge túıisti. Uly Otan soǵysyndaǵy Jeńistiń 70 jyldyǵyn merekeleý jaıyn talqylap, Keńes    nda sonymen qatar, EA­EO-nyń ıntegrasııalyq áleýetin júzege asyrý jáne múshe memle­ketterdiń básekelestik artyq­shylyqtaryn damytý maqsatynda EAEO elderiniń bolashaqtaǵy eko­nomıkalyq damýynyń negizgi baǵyttary talqylandy. Ol qazirgi ekonomıkalyq jaǵdaılarda EAEO-ǵa múshe ár memleketke qosymsha ekonomıkalyq tıim­dilik alý úshin jańa serpin bermek. Sol sııaqty EAEO-ǵa múshe mem­leketterdiń daǵdarysqa qarsy baǵytqa ıe negizgi makro­ekonomıkalyq baǵdarlary da talqylandy. Bul qujat álemdik ekonomıkada, sondaı-aq, EAEO-ǵa múshe memleketter ekonomıka­larynda da baıqalyp otyrǵan daǵ­darys kórinisterin eskere oty­ryp qalyptastyrylady. Ol múshe memleketterdiń makro­eko­nomıkalyq turaqtylyǵyn qam­ta­masyz etýdi, ıntegrasııalyq úderiske qatysýshy memle­ket­ter­diń ekonomıkalyq ósimin qalpyna keltirý úshin jaǵdaılar jasaýdy kózdeıdi.

Memleket basshysy Nur­sul­tan Nazarbaev Joǵary Eýra­zııalyq ekonomıkalyq keńeste sóı­legen sózinde teńdik, múdde­lerdi eskerý, pragmatızm men kezeń­dilik qaǵıdattaryna negiz­del­gen ıntegrasııalyq birigýdiń álemdik daǵdarystyń kúrdeli jaǵ­daılarynda EAEO-ǵa múshe mem­leketterdiń ekonomıkasyn nyǵaıta alatynyna senim bildirdi.

Sóz basynda Qazaqstan basshysy kezdesýge qatysý­shy­larǵa jyly lebizin arnap, reseı­lik tarapqa postkeńestik elder­diń barlyq halyqtaryn Uly Jeńistiń 70 jyldyǵyn atap ótýge qatysýǵa shaqyrǵany, sondaı-aq Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqty qurý týraly sheshim qabyldanǵan soń JEAEK-tiń alǵashqy otyrysyn uıymdastyrǵany úshin alǵysyn bildirdi.

– Men sizderge barlyq ha­lyq­tardy Uly Jeńistiń 70 jyl­dyǵyn atap ótýge qatysýǵa shaqyrǵandaryńyz, sondaı-aq búgingi kezdesýdi – Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqty qurý týraly sheshim qabyldanǵannan bergi Odaqtyń alǵashqy otyrysyn uıymdastyrǵandaryńyz úshin alǵysymdy bildirgim keledi. Men Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa múshe memleketterdiń basshylaryna sálemimdi joldap, olarǵa tabys tileımin, – dedi otyrysqa qatysýshylarǵa arnaǵan sózinde Nursultan Nazarbaev.

– Kelisimge qol qoıylǵan kúnnen beri bir jyl ýaqyt ótti, búgin Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqty qurǵan kúnnen beri alǵash ret otyrys ótkizip otyrǵan kúni­miz aıtýly kún. Belarýstik tarap­tyń tóraǵalyǵymen jobamyz­dy iske qosqannan beri tórt aıdan astam ýaqyt ótti. Biz jarııa­laǵan qaǵıdattarǵa – teńdik­ke, múddelerdi eskerýge, prag­matızm men kezeńdilikke negiz­del­gen ıntegrasııalyq birigý álem­dik daǵdarystyń kúrdeli jaǵ­daı­larynda bizdiń memleketterimizdiń ekonomıkasyn nyǵaıta alatynyna senimdimin, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Nursultan Nazarbaev sonymen qatar, «bizdiń ekonomıkalyq odaǵymyzdyń tolyqqandy ju­mysy bastalǵannan beri onyń qatary tolyqqanyn, oǵan Armenııa jáne Qyrǵyz respýblıkalarynyń qosylǵanyn» atap ótti.

«Birikken yntymaqtastyq bolashaqta bizdiń elderimizdiń baılanystaryn nyǵaıtyp, jalpy Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń damýyna qýatty serpin beretinine senimim mol», – dep atap ótti Elbasy.

Jıyn qorytyndysynda Memleket basshylary birqatar mańyzdy qujattarǵa qol qoıdy. Sonyń biri – EAEO-nyń ortaq elektr-energetıkalyq rynogyn qalyptastyrý tujyrymdamasy. Bul tujyrymdamany bekitý 2019 jyly qurylatyn EAEO-nyń ortaq elektr-energe­tı­kalyq rynogyn qurýǵa kirisý úshin jaǵdaı jasaıdy. Ol bolashaq­ta memleketterdiń elektr-ener­ge­tıkalyq júıesiniń turaqtylyǵyn qamtamasyz etpek. Qazaqstan úshin ol sondaı-aq, salanyń eks­port­tyq áleýetin júzege asyrý múm­kindigin beredi. EEK Keńesi­niń otyrysy sheńberinde bolashaq­taǵy negizgi maqsaty EAEO-ǵa múshe memleketter tasymal­daý­shylarynyń Odaq ishindegi qyzmet kórsetýlerge qoljetimdiligin jeńildetý bolyp tabylatyn Avtomobılmen júk tasymaldaýdy satylap beıtaraptandyrý baǵdarlamasy qoldaý tapty. Ol bıznes úshin kólik shyǵyndaryn tómendetýge jaǵdaı jasaıdy. Qazaqstan bul baǵdarlamaǵa 2025 jyldan bastap qosylady dep kútilip otyr.

Joǵary Eýrazııalyq ekono­mı­kalyq keńestiń Memleket basshy­lary deńgeıindegi keshegi otyry­synyń basty jańalyǵy – Odaq­tyń qatary taǵy bir memle­ketpen tolyqty. Iаǵnı, osy kún­ge deıin talaı talqyǵa túsken Qyrǵyz Respýblıkasy Eý­ra­zııa­lyq ekonomıkalyq odaq­tyń músheligine qabyldandy. Osy­laısha úshtik bolyp qurylǵan odaq bestik bop bekidi.

Sýretterdi túsirgender

S.BONDARENKO, B.OTARBAEV.

Dınara BITIKOVA, «Egemen Qazaqstan» – Máskeýden.